Bonenkruid

Bonenkruid is een alledaagse plant rondom de Zwarte- en de Middellandse- Zee.  Dit keukenkruid was ten tijde van de Romeinen zeer populair. Rond de 9de eeuw raakte het kruid bij ons bekend en vond men het terug in de kloostertuinen. In het begin werd bonenkruid gebruikt als middel tegen impotentie. We kennen twee soorten Bonenkruid, Satureja hortensis (éénjarige bonenkruid, fijn soort met lange smalle blaadjes; deze blaadjes hebben een naar peper neigende smaak en geuren aromatisch) en Satureja montana (meerjarige bonenkruid variant met een  sterke raroma en donkerder blad). Bonenkruid behoort tot dezelfde familie als Tijm en Rozemarijn en is tevens een neef van de Basilicum die ook tot de familie van de lipbloemigen behoort.  Bonenkruid is een geliefde plant voor bijen, maar ook in onze keuken wordt er veel gebruik van gemaakt. Het kruid kan vers of gedroogd worden gebruikt. Ragoûts, varkensvlees, kalfvlees, konijn en kalkoen smaken lekkerder met bonenkruid. En natuurlijk mag het niet ontbreken bij het bereiden van boontjes. Niet alleen vanwege de smaak, ook omdat het een positieve werking heeft op de spijsvertering. Bonenkruid voorkomt winderigheid en kan worden meegekookt. De gerechten krijgen een licht pikante smaak en hebben geen of minder zout en peper meer nodig.

Basilicum

Basilicum, dat vooral bekend is uit het Middellandse-Zeegebied kan uitsluitend eenjarig worden gekweekt. Het zijn mooie, decoratieve planten.
Basilicum geeft smaak aan veel gerechten, die van zichzelf tamelijk neutraal van smaak zijn. De naam Basilicum (Ocimum basilicum) komt van het Griekse woord basileus en betekent koning. Met zijn aromatische bladeren is basilicum niet meer weg te denken uit de mediterrane en Aziatische keuken. Het wordt voornamelijk toegepast in pastasauzen (basilicum is hét bestanddeel in pesto), bij vlees- en visgerechten en in salades. Verder te gebruiken bij de inmaak van augurken. Basilicum werkt eetlustopwekkend. Het blad wordt vers of gedroogd (waarbij wel wat smaak verloren gaat) of ingevroren gebruikt.
Pesto maak je zo:
Maal de blaadjes fijn, doe er ook wat peterselie bij en overgiet alles met olijfolie. Dit vomt de basis waaraan eventueel nog allerlei ingrediënten kunnen worden toegevoegd: een teentje knoflook, peper, zout, parmesan of andere pittige kaas, pijnboomzaden of walnoten. Bewaar de pesto koelkastkoud in een gesloten pot. Voor lange bewaartijd, invriezen in kleine porties. Maar vers blijft pesto het lekkerst.

Bieslook

Bieslook (Allium schoenoprasum) is een gewas dat jaren achtereen kan blijven staan.Oorsprong ligt vermoedelijk in Siberie en Oost-Azië. In Nederland hebben we bieslook leren kennen via Italië. Het groeit goed op alle grondsoorten. Er zijn meer bekende allium soorten, zoals de grove bieslook (allium fistulosum artikel 01030), chinese bieslook-knoflook (allium tuberosum artikel 01028) en natuurlijk de ui (allium cepa) en prei (allium porrum).

Bieslook heeft een fijne, delicate smaak. Bieslookstengels zijn lang, smal en grasachtig. Als ze niet worden afgeknipt krijgen ze in het tweede jaar prachtige violet-blauwe bloemen. Daarom worden ze ook vaak als borderplanten toegepast. Knip de stengels in kleine stukjes en verwerk ze in salades en vinaigrettes. Strooi ze overgekookte aardappelen of meng ze met aardappelpuree. Voor gebruik in warme gerechten mag bieslook nooit worden meegekookt. Voeg de bieslook vlak voor hetserveren toe om de smaak te behouden. Bieslook bevat zeer veel vitamine C en kan uitstekend worden ingevroren. Naast smaakmaker is bieslook ook geschikt als medicinaal kruid. Bieslook werkt, zoals alle planten van de uienfamilie, vochtafdrijvend. Bieslook bevordert het verteringsproces en wekt de eetlust op. Het drijft ook slijmen af, stilt de hoest en versterkt het lichaam.

Dille 

Dille (Anethum graveolens) is een oude kruidenplant. Oorspronkelijk is het afkomstig uit het Midden-Oosten en Zuid-Europa. Vroeger was dit keukenkruid vooral bekend vanwege de geneeskrachtige werking bij zowel de Egyptenaren, Grieken als bij de Romeinen. Men maakte gebruik van zowel de bladeren als van de zaden. Dille is vermoedelijk door monniken in de rest van Europa verspreid. Tijdens de middeleeuwen werd dille gebruikt in de strijd tegen heksen. Het kruid heeft zich in de keuken onmisbaar gemaakt.

In de Scandinavische landen wordt dille veel gebruikt in de gerechten, vooral bij visgerechten. De naam Dille komt van het oud-Saksisch woord Dilarm, dat vrij vertaald ‘in slaap wiegen’ betekent. Dille behoort tot de familie van de schermbloemige waartoe ook wortels, selder en peterselie toe behoren. Het plantje heeft een holle, glimmende stengel waarop de bladeren geveerd, breekbaar en draadachtig zijn; de groengele schermvormige bloemen zijn zeer geliefd bij bloemisten en schitteren in vele bloemstukken. Dille is ook tevinden in de vrije natuur waar het zich gemakkelijk laat verwilderen. Dille werkt genezend bij overtollige darmgassen, is hoestwerend en rijk aan vitamineC. De zaden als thee gebruiken, bevordert een goede nachtrust. Ook bij borstvoeding werkt dit kruid goed.

Marjolijn - Oregano

De benamingen Majoraan en Marjolein worden dikwijls door elkaar gebruikt en geven nog weleens wat verwarring. Het liefst houden wij vast aan Majoraan (Origanum majorana, ook wel Majorana hortensis genoemd) voor de eenjarige plant (in ons klimaat) en Marjolein of Oregano (Origanum vulgare) voor de overblijvende variant. Deze wordt ook wel de wilde majoraan genoemd. Wilde marjolein heeft een meer uitgeproken smaak die zelfs iets naar het pikante nijgt.  Majoraan heeft een kruidig aroma en een zachte smaak, die bij veel gerechten past zoals kip, vis of in een slaatje. Marjolein is af te raden tijdens de zwangerschap.

De bloei van de Majoraan is weinig spectaculair; kleine knopjes met grauwgroene kelken. Die van de Oregano zijn rose-wit en geven een vrolijk beeld in de kruidentuin. Mocht u een witbloeiende plant tegenkomen dan is dat waarschijnlijk een variant van de Oregano, nl. de Oregano heracleoticum.

Salie

Salie (Salvia officinalis) is de koningin onder de geneeskrachtige planten. De Latijnse werkwoordsvorm voor salie is salvare en betekent genezen, helen of zelfs redden. Eeuwenlang werd salie als een wonderplant beschouwd. De herkomst van salie is terug te vinden bij de Grieken en de Romeinen. De Romeinen brachten het mee naar onze streken. Het kruid had een hoog aanzien als geneeskrachtige plant. Tegenwoordig wordt het veel in de keuken gebruikt. Zowel bij vis- als vlees-gerechten, mits met mate en met zo weinig mogelijk andere kruiden combineren.  Kruidenazijn en kruidenolie vragen ook om salie. De combinatie met varkens- en kalfsvlees is eveneens zeer smakelijk. Ook maken we gebruik van de helende werking van salie. Het wordt vaak gebruikt als mondspoelmiddel, omdat het kruid ontsmettend werkt (ontstoken tandvlees e.d.). Lauwe saliethee, gebruikt als gorgelmiddel, werkt genezend bij keelpijn en ontstoken amandelen. Ook als slaapmutsje is deze thee ideaal. Salie mag niet worden gebruiken tijdens de zwangerschap.

Tijm

Tijm (Thymus vularis), is de smaakmaker in de keuken en heeft een sterke geneeskrachtige werking. Naast de originele tijm kennen we ook Citroentijm. De oorsprong van tijm ligt in de landen rond de Middellandse-Zee. De oude beschavingen maakten veelvuldig gebruik van dit populaire kruid. Tijm komt van het Griekse thymos dat kracht betekent. De Grieken gebruikten het om hun spijzen te verfijnen en als wierook in hun tempels. De Romeinen wisten dit plantje te waarderen in hun keuken maar ook in de huisapotheek. Tijm was het symbool van moed en dapperheid. In de keuken is tijm een ideale combinatie met laurier en peterselie. Stoofpotjes, wildgerechten, pasta’s, vegetarische gerechten, spaghettisaus, tijm hoort erbij. Het kruid kan met mate meekoken. Ook bij marinades, gerechten met wijn en bij de inmaak van olijven, wordt tijm gebruikt.

Door de ontsmettende en anti-bacteriële werking is tijm onmisbaar in de homeopathie. Het kruid helpt bij spijsverteringsproblemen, gebrek aaneetlust, slapeloosheid, depressie of migraine. Problemen met ademhalingswegen,griep, bronchitis en hardnekkige hoest, kunnen worden verlicht met siroop op basis van tijm.

Rozemarijn

Rozemarijn (Rosmarinus officinalis) is een vaste plant, eigenlijk zelfs een heestertje. De plant stamt uit de landen rond de Middellandse-Zee, maar bloeit ook in een gematigd klimaat. De stengels en blaadjes worden (vers en gedroogd) gebruikt bij vlees- en visgerechten, met name is de combinatie met lamsvlees zeer gekend. Ook wordt het gebruikt voor bonen, bouillons, soepen en stoofschotels. Rozemarijn moet met mate worden gebruikt, want de smaak is nogal overheersend. Fijn gewreven rozemarijn is een heerlijke smaakmaker bij het barbecueën. Van bloeiende topjes kan ook thee worden gemaakt. De thee geeft een kalmerende werking en helpt tegen vermoeidheid.

De blaadjes enjonge scheuten laten zich goed drogen en moeten in een goed afsluitbare pot worden bewaard.